قهرمان ميرزا عين السلطنه

902

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

پاريس ، شانزليزه كاروانسراى وزيرنظام رفتيم صحبت از بناى آنجا شد . گفتند وقتى امر مبارك شد خيابانى از زير نقاره‌خانه تا دم دروازهء قاپق احداث كنند وزيرنظام مباشر بود اين زمين را آن‌وقت خريده بود كه برهم خورد كاروانسرا كرد . اعليحضرت روى صندلى در دكان حاجى على اكبر بلورفروش جلوس فرموده بودند ، چشم مبارك را برهم گذاشته فرمودند خيابان را بكشند پاريس مىشود ، شانزه ليزه ! شانزه ليزه ! حقيقت پاريس ! پاريس ! بله بله چيها مبالغه كردند . مجد الدوله مىگفت بلى شانزه ليزه هم سرازير است . در وسط خيابان ميدانى درست كنند حوض داشته باشد به قدر نيم‌سنگ آب هم از فوارهء حوض جارى شود . پاريس ! ديگر چيزها گفتند . به خيابان موهومى خيالى شهرى به اين كثافت مثل پاريس كه مركز عيش و بهشت دنيا محسوب است شد . بعد برخاسته فرمودند نايب السلطنه ما خيالى كرده بوديم انجام نگرفت . حالا كمپانى درست كن خيال ما را صورت بدهد . شهر جديد طهران شهر جديدى كه درست كردند دو خيابان خوب ندارد . هركس به خيال خود كوچه درست كرد صد مراتب تنگتر و كثيف‌تر از شهر قديم [ است ] . اين همه آدم و نوكر يكى را نفرمودند مواظب فروش زمين و احداث خيابان باشد . آنچه را هم خيابان قرار دادند خانه‌هاى طرفين بتدريج جزو خانه و دكاكين جنب خيابان كردند . كوچه سه ذرع منتهاى آن است كه عرض دارد . وسط جوى آب مىگذرد طرفين راه آب خانه‌ها است . اگر سر سوراخ آن تخته گذاشته باشند شكسته است . اگر سنگ بوده دزديده‌اند . تا كمر آدم زمستان به گل فرو مىرود و تابستان به خاك . شب تاريك ، روز كثيف كه انسان رغبت عبور نمىكند . مملو از سگ مرده و گربه مرده و قاذورات و پوست هندوانه و خربوزه و زبيل خانه‌ها [ ست ] . خيابانها كه آن هم چند عدد بيش نيست طرفين دكان و وضع ايران است كه هميشه دكان خالى و اجناس تماما در روى سكوهاى خيابان است . هر دكانى دو ذرع جلو آمده و هرچه در دكان است صبح بيرون روى آنها مىگذارند و شب داخل دكان و در حقيقت دكان انبار است . از اين سكوها گذشته مقدارى از خيابان را نيم‌كت و گلدانهاى قهوه‌خانه‌ها گرفته و سمسارها قالى و بلور و اجناس پهن كرده‌اند . زمين خيابان سنگ‌فرش نيست ، خاك است . در زمستان و تابستان مغشوش ، به حدى كه از كوچه‌ها بدتر [ است ] . درختها و جويهاى بىموقع زياد دارد . « تراموه » هم نصف ديگر آن را ضايع كرده است . هرچند سال يك مرتبه دكانها جزو خانه مىشود و سوادها دكان و خيابان سواد دكان ، عما قريب خيابانها مثل كوچه‌هاى تنگ شهر مىشود . سبزه‌ميدان و حوض آن يك ميدان كوچك جلوى درب شمس العماره درست كرده‌اند . اول مقرر شد